polski » Matura 2012 » NakreceniEksperci.pl

Matura 2012

Gwarancja Zdanej Matury

Znaleziono : 490

1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 ... z 14

Jednym z utworów, w którym mamy do czynienia z odwołaniami do historii Polski jest wiersz K.K. Baczyńskiego „Historia“. Młody poeta wydarzenia, których jest bezpośrednim uczestnikiem zestawia z historią powstań narodowych. Zauważa jednak, że historia oglądana z bliska nie przypomina już romantycznego mitu narodowego. I co prawda los zarówno powstańców, jak i przedstawicieli pokolenia kolumbów,jest podobny („to krew ta sama spod kity czy hełmu”), to jednak tych drugich „nie anioł prowadzi”.

Powiązania utworu z historią Polski.

Język Młodej Polski, cechy stylu, konstrukcja wypowiedzi, środki stylistyczne utworów młodopolskich i współczesnych

Cechy języka Młodej Polski i współczesności R (poziom rozszerzony)

Możemy przyjąć założenie, że tekst literacki (a nawet tekst kultury) jest kwintesencja epoki, w której powstał. Zatem, odczytując utwory reprezentujące epoki czy prądy literackie, odnajdujemy w nich cechy formacji kulturowej, w której powstały. W tej części – Młodej Polski.

Związek utworu literackiego z kulturą Młodej Polski.

Problematyka narodowa, społeczna jest typowa dla omawianego okresu, pojawia się też w poezji najwybitniejszego przedstawiciela poezji polskiej. To wyraz troski ludzi wykształconych, świadomych swych obowiązków wobec ojczyzny, o dobro wspólne. Owo nawoływanie do postaw patriotycznych , jak przystało na poetę, było zgodne z wszelkimi normami poezji klasycznej- wszak Kochanowski był jej przedstawicielem.

Troska o losy Polski w Pieśniach Jana Kochanowskiego.

Analiza i interpretacja hymnu Jana Kasprowicza „Dies Irae”. Ukazanie katastroficznej wizji Dnia Sądu Ostatecznego w nawiązaniu do Apokalipsy Św. Jana oraz założeń epoki Młodej Polski. Omówienie symboliki obrazów prezentowanych w tekście. Środki stylistyczne podkreślające ekspresjonistyczny charakter tekstu

Szkoła analizy (10) – analiza „Dies Irae” Kasprowicza

Burzliwa historia Polski obfitowała w zrywy niepodległościowe, najczęściej przegrane (tylko dwa zakończyły się sukcesem, ale nie znalazły ważniejszego odbicia w literaturze). Pisarze byli przekonani o swym wyjątkowym zadaniu. Walka o niepodległość stała się szczególnie popularnym tematem w okresie zniewolenia w XIX i XX wieku.

Zjawiska kultury ważne dla zrozumienia utworów: powstania

Narracja w Chłopach Reymonta jest zróżnicowana, co autor podkreślił zróżnicowaniem jezykowym. Utwór nosi cechy typowe dla tekstów Młodej Polski (poetyzacja języka, naturalizm), ale można również znaleźć analogie z wcześniejszymi epopejami (eposy homeryckie, Pan Tadeusz A. Mickiewicza).

Narracja w Chłopach.

Funkcja kompensacyjna w literaturze polskiej wykorzystywana była dość często, co było wynikiem przede wszystkim utraty niepodległości, a następnie wydarzeń powiązanych z II wojną światową. Twórcy epoki romantyzmu, pozytywizmu lub Młodej Polski chętnie sięgali do motywów z przeszłości, by ukazać Polskę i Polaków w dobrym świetle, co miało zrekompensować lata niepowodzeń. Najbardziej znanymy utworami o charakterze kompensacyjnym jest „Pan Tadeusz“ A. Mickiewicza oraz „Trylogia“ i „Quo vadis“ H. Sienkiewicza.

Rozpoznawanie kompensacyjnej funkcji utworu literackiego

Poezję M. Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, tak bliską twórczości Skamandrytów, wpisuje się często w ramy tzw. poezji kobiecej. Podobnie jak i „wielka piątka“ Pawlikowska-Jasnorzewska wprowadzała do poezji codzienny konkret, kolokwialny język, ale także ukształtowała nową koncepcję bohaterki lirycznej, która pozbawiona jest typowego dla Młodej Polski patosu i afektacji,a w zamian jest pełna wdzięku i kokieterii. Najważniejszą jednak cechą misternych pod kątem formalnym liryków z tomiku „Pocałunki“, jest gigantyczna skala emocji ujęta w zwarte ramy czterowierszy.

Pocałunki Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej jako przykład tzw. poezji kobiecej.

Kordian to typowy bohater romantyczny, który ma poczucie wyobcowania, już jako piętnastolatek nie znajduje w swoim życiu celu, a tym samym nie dostrzega jego sensu. Nieszczęśliwa miłość jest dodatkowym bodźcem, który popycha go do podjęcia próby samobójczej. Podróż po Europie (kilka lat później) również przynosi same rozczarowania, a ich podsumowanie na górze Mont Blanc ukazuje Kordiana jako poetę romantycznego w podniosłej chwili natchnienia. Powrót do Polski jest związany z ideą, która natchnęła bohatera do działania i nadała jego życiu sens – to walka narodowowyzwoleńcza, a patriotyzm to kolejna cecha charakterystyczna dla romantyka.

Kordian jako bohater romantyczny

Film, który zobaczycie to charakterystyka Cezarego Baryki – głównego bohatera powieści Żeromskiego. To portret człowieka, który pod wpływem przeżytych doświadczeń dojrzewa. Celem Żeromskiego było ukazanie ewolucji, jakiej podlegało całe pokolenie Baryki. Młodzi nie mogli pogodzić się z ideologią ówczesnej Polski, wątpili też w celowość polityki kraju. Baryka (jak i jego pokolenie) poszukiwał swego miejsca, poszukiwał drogi skutecznych reform i odpowiedzi na trudne pytania. Ostatnia scena powieści, staje się umownym początkiem. Cezary, jego pokolenie, ale i Polska stoją u progu „nowego“, u progu „przedwiośnia“.

Losy Cezarego Baryki jako przedstawiciela pokolenia

Fleksja to niezwykle istotny dział gramatyki, opisujący odmianę większości obecnych w słowniku wyrazów, choć niektóre pozostają nieodmienne, a inne cechuje tzw. odmiana osobliwa. W ścisłym znaczeniu odnosi się do języków, w których wykładnikami gramatycznej funkcji wyrazów są końcówki fleksyjne (np. polski, łacina).

Rozpoznawanie podstawowych form fleksyjnych.

Fleksja to niezwykle istotny dział gramatyki, opisujący odmianę wyrazów. W ścisłym znaczeniu odnosi się do języków, w których wykładnikami gramatycznej funkcji wyrazów są końcówki fleksyjne (np. polski, łacina). We fleksji mówimy o deklinacji i koniugacji, co oznacza odmianę danej części mowy przez odmienne kategorie fleksyjne.

Podstawy gramatyki jęz. polskiego: pojęcia fleksyjne

Treścią dzisiejszego odcinka będzie rozpoznawanie i nazywanie gwar terytorialnych w tekście literackim. W obrębie Polski możemy wyróżnić 5 wielkich dzielnic: Wielkopolskę, Śląsk, Małopolskę, Mazowsze (i Podlasie) oraz Pomorze. W obrębie tych dzielnic, występują dialekty/gwary.

Rozpoznawanie i nazywanie gwar terytorialnych w tekście literackim.

Język polski od początków swego istnienia ze względów politycznych, kulturowych i historycznych otwarty był na wpływy języków obcych. Zapożyczenia możemy podzielić ze względu na różne kryteria, np. pochodzenia czy stopnia przyswojenia. Świadomość istnienia elemantów obcych ma ważne znaczenie dla rozumienia języka.

Rozpoznawanie w tekście zapożyczeń i podawanie ich polskich odpowiedników.

Ekspresjonizm to nurt w literaturze i sztuce, którego początki sięgają XIX wieku. W Polsce poważnie wpłynął na twórczość Młodej Polski. Był reakcją na kryzys polityczno-społeczny lat wojennych i powojennych. Wyeksponowanymi środkami stylistycznymi są: hiperbola, przejaskrawienia, elementy turpistyczne, kontrast, metafora, zniekształcenia składni, deformacja.

Cechy ekspresjonizmu i ich związek z kulturą epoki

Procesy fonetyczne w historii języka i ich ślady we współczesnym języku. Omówienie zjawisk wraz z podaniem przykładów we współczesnym języku.

Procesy fonetyczne w historii języka i ich ślady we współczesnym języku polskim

Pomiędzy gośćmi z Krakowa a mieszkańcami Bronowic istnieje przepaść kulturowa. Inteligencja powołana do kierowania narodem jest skłonna do skupiania się na własnych sprawach, bierna, niezdolna do podjęcia działania na rzecz odzyskania wolności. Chłopi domagają się udziału w życiu narodowym. Cechują się energią, zadziornością, zgłaszają gotowość do czynu niepodległościowego.

Dwie grupy społeczne w Weselu.

Tytuł w pełni oddaje charakter głównej bohaterki powieść psychologicznej Marii Kuncewiczowej. Róża to kobieta wyobcowana. Wykorzystując interpretacyjny klucz biograficzny dostrzeżemy również podobieństwo Róży do matki Kuncewiczowej. Być może był to literacki rozrachunek.

Interpretacja tytułu Cudzoziemka.

Klasycyzm to postawa artystyczna, to czerpanie z Mitologii i Biblii oraz innych dzieł dawnych inspiracji. Poezja Herberta oparta jest na wierze w ład i sens świata opartego na fundamentach wartości. Postacie mitologiczne przywoływane w wiersza poety są archetypami pewnych zachowań.

Mitologia w poezji Herberta.

Herbert to moralista, wyznawca etyki heroicznej. Pragnął dać świadectwo prawdzie lat, w których przyszło mu tworzyć i żyć. Poezja jego jest niezwykłą przygodą intelektualną.

Ocena współczesności w wierszach Herberta.

Proces to powieść, która pokazuje człowieka skazanego na wieczną tułaczkę w mrokach labiryntu – swojego własnego życia. Labiryntem jest nie tylko miasto, sąd, ale przede wszystkim egzystencja.

Motyw labiryntu w Procesie Kafki.

Mistrz i Małgorzata to filozoficzna rozprawa o moralności. Centralny problem moralny utworu został zawarty w wątku biblijnym. Poznając losy Poncjusza Piłata oraz Jeszui, Bułhakow jak w magicznym zwierciadle obnaża społeczeństwo radzieckie lat 30. XX wieku

Plan biblijny – charakterystyka Piłata.

Postmodernizm to świadomość kryzysu oryginalności twórczej. Pisarz czuje się jak plagiator- gracz. Cechami charakterystycznymi jest fragmentaryczność, ironia, zabawa konwencją, intertekstualność, eklektyzm. Powieści mają zawsze dwóch odbiorców. Ulubionymi środkami jest parodia, zabawa oraz czarny humor.

Cechy postmodernizmu i ich związek z kulturą współczesną R (poziom rozszerz.)

Literatura po roku 1989 to literatura bez cenzury. Każdy twórca mógł swobodnie tworzyć. Wyrazistym zjawiskiem w prozie lat 90. jest wystąpienie pisarek, których krytyka uznała za ekspresję świadomości feministycznej.

Podstawowe konteksty interpretacyjne: związek ze współczesnością po 1989 roku.

W Młodej Polsce powstało zjawisko chłopomanii – zafascynowanie kulturą i życiem chłopów. Poeci znudzeni egzystencją w wielkim mieście, poszukują ukojenia wśród natury. Wyspiański trafnie sportretował bohaterów swojego dramatu. Niektórzy współcześni Wyspiańskiemu po premierze w Krakowie rozpoznali siebie.

Bohaterowie realnego planu w Weselu Wyspiańskiego.

Wesele to dramat symboliczno-narodowy. W tym utworze mamy do czynienia zarówno z symbolami reprezentowanymi przez „osoby dramatu”, jak i przez rekwizyty. Symbole połączone są z bohaterami, których są atrybutami.

Symboliczne znaczenie przedmiotów (rekwizytów) w Weselu.

Kuncewiczowa wykorzystuje psychoanalizę, aby zbadać tajemnice duszy bohaterki. Posługuje się dwutorowością czasu i narracji, motywami muzycznymi i bogatymi środkami językowymi, które sprawiają, że akcja utworu jest zwarta i doskonale skomponowana.

Konstrukcja powieści Cudzoziemka Marii Kuncewiczowej.

Utwory Baczyńskiego to zapis przeżyć pokolenia Kolumbów. To świadectwo, dokument czasu „spełnionej Apokalipsy”.

K. K. Baczyński – biografia poety a jego twórczość.

Tworząc tom pod tytułem Niepokój, Różewicz stworzył zarazem nowy typ wiersza, który musiał dostsować się do świata po zagładzie, po Oświęcimiu. Odrzucił metafory na rzecz języka prostego, oszczędnego. Kondensował i zestawiał słowa z ich znaczeniem, ucząc swojego bohatera życia i świata na nowo.

Charakterystyka specyfiki poezji Tadeusza Różewicza.

Bohaterem cyklu poetyckiego Herbarta jest intelektualista, baczny obserwator nie tylko świata, ale i samego siebie. To człowiek myślący, który rewiduje wszelkie wartości i nie wierzy w odgórnie narzucone sądy. Jego zmagania prowadzą do wykrystalizowania się „postawy wyprostowanej”, realizowanej w archetypie: ”Bądź wierny, Idź”.

Kim jest Pan Cogito?

Józef K. człowiek bardzo przeciętny, anonimowy, osamotniony, zagubiony. Obdarzony pospolitym imieniem, pozbawiony nazwiska. To bohater tragiczny.

F. Kafka Proces – charakterystyka Józefa K.

Tytuł jest pewną wizytówką. Interpretujemy go w sposób dosłowny i symboliczny. Należy pamiętać również o tak zwanych wytrychach interpretacyjnych, czyli np. o interpretacji w kontekście epoki, filozofii czy chociażby biografii autora

F. Kafka Proces – interpretacja tytułu.

Opisując współczesną sobie Moskwę, Bułhakow użył konwencji groteskowej do opisania świata niezwykle ponurego. To czas czystek politycznych, masowych aresztowań i zsyłek, nieustanne, obsesyjne tropienie „wrogów systemu”. Również literatura służyła państwu. System, który miał być rajem, stał się miejscem wynaturzeń, miejscem amoralnym.

Rosja sowiecka ukazana w powieści Bułhakowa.

Tytuł Mistrza i Małgorzaty należy interpretować zarazem dosłownie, jak i symbolicznie. Dosłownie gdyż jednym z podstawowych wątków w powieści jest właśnie historia miłości tytułowych bohaterów. Symbolicznie, gdyż otwiera ona wartość miłości, którą pragnął wyeksponować Bułhakow. Miłość staje się punktem zwrotnym, siłą, która ma przezwyciężać zło panujące w Związku Radzieckim.

Mistrz i Małgorzata – interpretacja tytułu.

Awangarda jest bez wątpienia jednym z najciekawszych zjawisk w sztuce, które obejmowało wiele dziedzin. Na gruncie polskim to: ekspresjonizm, futuryzm, Awangardę Krakowską oraz Drugą Awangardę. Wszystkie te grupy również cechował antytradycjonalizm, sprzeciw wobec realizmu i naturalizmu, poszukiwanie nowych eksperymentatorskich środków artystycznego wyrazu.

Awangardowa tradycja literacka, jej wyznaczniki i przykłady.

1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 ... z 14