gramatyka » Matura 2012 » NakreceniEksperci.pl

Matura 2012

Gwarancja Zdanej Matury

Znaleziono : 174

1 | 2 | 3 | 4 | 5 ... z 5

Związki składniowe to połączenia wyrazów o niewspółrzędnej relacji gramatycznej i zespoleniu znaczeniowym. Wyróżniamy związki zgody, rządu i przynależności.

Rozpoznawanie podstawowych związków składniowych.

Kultura języka świadczy o znajomości danego języka, oznacza również wszelkie zabiegi mające na celu podniesienie poziomu sprawnego, poprawnego i pięknego posługiwania się jezykiem w mowie i piśmie, stosownie do sytuacji komunikacyjnej i z uwzględnieniem intencji autora wypowiedzi.

Kultura języka i norma językowa.

Magiczna funkcja tekstów językowych wraz z przykładami jej występowania.

Magiczna funkcja tekstów językowych

Poprawność stylistyczna jest niezwykle trudna do osiągnięcia, ale jeśli będzimy pamiętali przede wszystkim o zasadzie stosowności wypowiedzi w określonej sytuacji komunikacyjne,j unikniemy rażących błędów. Zależnie więc od sytuacji możemy posługiwać się stylami użytkowymi (potocznym, naukowym, urzędowym, publicystycznym, retorycznym) lub stylem artystycznym wraz ze wszystkimi odmianami stylizacji.

Zasada stosowności wypowiedzi w określonej sytuacji komunikacyjnej.

Dyskusja to ustna lub pisemna wymiana zdań na określony temat, wpólne rozpatrywanie jakiegoś zjawiska. Istotę dyskusji stanowi dążenie do uzgodnienia stanowiska. Wyznacznikiem gatunkowym dyskusji jest funkcja argumentacyjna, której podporządkowane są formy wypowiedzi: wprowadzenie, głosy w dyskusji, podsumowanie. Zasady prowadzenia dyskusji dotyczą zarówno przekazywanych treści, jak i sposobów ich przekazywania – w tym także kultury zachowania. Ostatni czynnik pełni zasadniczą funkcję, bo bez niego merytoryczna trafność naszych argumentów nie przyniesie skutku.

Zasady grzeczności w dyskusji (językowy savoir-vivre).

Poprawność językowa jest umiejętnością, nad którą pracuje się całe życie, jednak pamiętać należy o zasadniczych kryteriach poprawnościowych: o logicznej kompozycji wypowiedzi, o poprawnej wymowie,a także odpowiednim akcentowaniu wyrazów i intonowaniu zdań oraz o unikaniu błędów składniowych, fleksyjnych, frazeologicznych oraz leksykalnych.

Przykłady korygowania błędów we własnej wypowiedzi ustnej.

Odstępstwo od normy językowej to błąd, który wpływa na ocenę wypowiedzi pisemnej i ustnej. Komunikację językową w znacznym stopniu utrudniają błędy systemowe – składniowe i leksykalne.

Błędy językowe cz.2

Odstępstwo od normy językowej to błąd, który wpływa na ocenę wypowiedzi pisemnej i ustnej.

Błędy językowe cz.1

Odstępstwo od normy językowej to błąd, który wpływa na ocenę wypowiedzi pisemnej i ustnej. Komunikację językową w znacznym stopniu utrudniają błędy systemowe oraz stylistyczne.

Błędy językowe cz.3

W języku narodowym wyróżniamy polszczyznę ogólną oraz regionalne i środowiskowe odmiany języka.

Społeczne i terytorialne zróżnicowanie polszczyzny.

Jednym ze sposobów bogacenia słownictwa są zapożyczenia. Badając historię zapożyczeń z innych języków, możemy poznać związki kultury polskiej z innymi cywilizacjami.

Zapożyczenia z innych języków obecne w polszczyźnie.

Podczas pisania tekstu argumentacyjnego należy pamiętać o zasadach logicznego myślenia, spójności tekstu, a także końcowym zredagowaniu tekstu. Realizacja pod względem doboru i uporządkowania argumentów jest tak samo istotna, jak poprawność językowa, trafne i piękne wysłowienie.

Zasady pisania tekstu argumentacyjnego

W odróżnieniu od systemu fonetycznego czy morfologicznego, system leksykalny jest jedynym systemem otwartym, ponieważ istnieje możliwosć stałego powiększania jego zasobów. Dzięki niemu polszczyzna wzbogaciła się na przestrzeni epok o zapożyczenia, a także o wspólno- i wielofunkcyjne jednostki językowe

Podstawy gramatyki jęz. polskiego: pojęcia leksykalne

Neosemantyzacja to rodzaj innowacji językowej, polegający na występowaniu wyrazu lub wyrażenia w nowym znaczeniu, nie związanym z jego znaczeniem wcześniejszym/podstawowym. Zjawisko to występuje w języku, by wzbogacić system, a także nazwać nowo pojawiające się przedmioty/obiekty, nie posiadające jeszcze swoich nazw

Pojęcie neosemantyzacji

Feminizm jest zjawiskiem ważnym dla rozwoju kultury, pokazał, jak istotne jest równe traktowanie kobiet, ich prawa polityczne, dostęp do edukacji i pracy. Wiele pisarek, krzewiąc ideały feminizmu i emancypacji w swoich tekstach, realizowało je również we własnym życiu

Zjawiska kultury ważne dla zrozumienia utworów: feminizm

Adiustacja tekstu pisanego jest procesem wieloetapowym i wymaga niezwykłej kompetencji od osoby dokonującej korekty. Zwykle stosuje się wtedy ujednolicone oznakowania. Bez względu na ostateczny kształt tekstu (brulion lub wydruk), proces przebiega według tych samych zasad, ważna jest również estetyka tekstu

Podstawowe zasady adiustacji tekstu pisanego

Idea narodu jest wartością autoteliczną, istotną dla dziedzictwa kulturowego każdego kraju. Ważną rolę pełnią więzi, wspólnota przekonań, religii, języka. Naród może utracić swoje terytorium, ale nie przestaje być narodem

Wartości ważne dla dziedzictwa kulturowego: naród

Burzliwa historia Polski obfitowała w zrywy niepodległościowe, najczęściej przegrane (tylko dwa zakończyły się sukcesem, ale nie znalazły ważniejszego odbicia w literaturze). Pisarze byli przekonani o swym wyjątkowym zadaniu. Walka o niepodległość stała się szczególnie popularnym tematem w okresie zniewolenia w XIX i XX wieku.

Zjawiska kultury ważne dla zrozumienia utworów: powstania

Antonimy są to wyrazy o przeciwstawnym znaczeniu. Ich obecność w słownictwie pozwala operować kontrastem dla wzmocnienia funkcji ekspresywnej i artystycznej (estetycznej) wypowiedzi. Rozróżniamy antonimy słowotwórcze, słownikowe oraz kontekstowe

Bogactwo językowe: antonimia

Procesy składniowe w historii języka i ich ślady we współczesnym języku. Omówienie zjawisk wraz z podaniem przykładów we współczesnym języku

Procesy składniowe w historii języka i ich ślady we współczesnym języku polskim

Język średniowiecza i renesansu, cechy stylu, konstrukcja wypowiedzi, środki stylistyczne utworów średniowiecznych i renesansowych. Język poetycki Jana Kochanowskiego

Cechy języka średniowiecza i renesansu R (poziom rozszerzony)

Style utworów literackich obu okresów: baroku i oświecenia są odmienne, co wynika z ich specyfiki oraz rozwijających się w epokach nurtach artystycznych. Duży wpływ na utwory barokowe miał manieryzm i sarmatyzm, a na utwory oświeceniowe – klasycyzm i sentymentalizm.

Cechy języka baroku i oświecenia R (poziom rozszerzony)

Związki frazeologiczne w tekście literackim i ich znaczenia

Odczytywanie znaczeń związków frazeologicznych w tekście literackim

Tekst mówiony a tekst pisany – różnice

Odróżnianie tekstu mówionego od pisanego

Język Młodej Polski, cechy stylu, konstrukcja wypowiedzi, środki stylistyczne utworów młodopolskich i współczesnych

Cechy języka Młodej Polski i współczesności R (poziom rozszerzony)

Synonimy są to wyrazy bliskoznaczne. Rozróżniamy synonimy ze względu na funkcję, jaką pełnią (semantyczne i stylistyczne) oraz ze względu na ich strukturę i znaczenie (składniowe, morfologiczne i leksykalne). Synonimy wpływają na bogactwo naszego języka, pozwalają doprecyzować wypowiedź, decydują również o jej barwie emocjonalnej

Bogactwo językowe: synonimia

Homonimy to wyrazy jednobrzmiące, mające różne znaczenia. Rozróżniamy homonimy znaczeniowe i morfologiczne. Źródłem homonimii w języku mogą być zapożyczenia lub swojskie procesy fonetyczne i słowotwórcze

Bogactwo językowe: homonimia

Styl naukowy jest swoisty dla prac służących popularyzacji osiągnięć nauki i rozpraw naukowych. Charakteryzuje go specjalistyczne słownictwo, logika wypowiedzi. Zawarte w treści rozprawy wzory, symbole są czytelne dla specjalistów i mają charakter międzynarodowy

Cechy stylu naukowego

Pojęcie małej ojczyzny jest niezwykle istotne dla polskiego dziedzictwa kulturowego. Dla starszej generacji to najczęściej te ziemie, do których wracać mogą już tylko we wspomnieniach, dla generacji młodszej to przestrzeń danego miasta, z którą czują się bezpośrednio związani, zamieszkują ją

Wartości ważne dla dziedzictwa kulturowego: mała ojczyzna

Literatura i sztuka reprezentująca ten sam prąd/styl/konwencję ujawnia podobne cechy realizowane typowymi dla nich technikami. Założenia światopoglądowe i artystyczne prądu wpływają na sposób ukazywania świata, dobór środków wyrazu oraz wymowę tekstów kultury. Rozpoznawanie konwencji umożliwia pełniejsze odczytanie dzieła i jego dogłębne interpretowanie. Tematem tego wykładu jest realizm, przejawiający się w literaturze i malarstwie.

Cechy stylu realistycznego i ich związek z kulturą epok

Dominantą kompozycyjną może być każdy element świata przedstawionego, o ile taki wybór został dokonany przez autora tekstu. Dla czytelników ustalenie, co w przypadku danego utworu dominuje, jest ułatwione, gdy mamy do czynienia z gatunkiem podkreślającym nadrzędność któregoś z elementów. Gdy jednak nie ma takiej podpowiedzi, to sami musimy zadecydować, który z elementów jest najbardziej uwypuklony. W powieści Gombrowicza pt.„Ferdydurke”, która treściowo dotyczy problemu formy, forma tekstu (czyli w tym przypadku układ rozdziałów) też jest nietypowa – odpowiedź jest więc prosta.

Dominanta kompozycyjna i jej przykłady

Konwencja stylistyczna jest jawnym nawiązaniem do stylu do obowiązującego w danej epoce, społeczności czy środowisku. Niezwykle wyraźnie przejawia sie ona w powieściach historycznych, które także pod kątem językowym nawiązują do specyfiki danej epoki, czego doskonałym przykładem jest „Trylogia“ Henryka Sienkiewicza, z wykorzystaną przez autora archaizacją.

Konwencja stylistyczna i jej funkcja w analizie dzieła literackiego

Każdy utwór literacki w pewnym stopniu może zawierać w sobie treści metaforyczne. Jednak rozróżnienie na dosłowne i metaforyczne treści utworu ma znaczenie szczególnie wtedy, gdy albo ukryte sensy są o wiele głębsze od tego, co odkrywa przed nami tekst przy pobieżnej lekturze, albo są to sensy sprzeczne.“Proces“ Kafki pozornie jest opowieścią o człowieku niesłusznie skazanym na karę śmierci.Jednak sens metaforyczny jest dużo głebszy, a fabuła staje się zaledwie pretekstem do ukazania samotności i wyalienowania człowieka w świecie pełnych paradoksów.

Odczytywanie dosłownych i metaforycznych treści utworu

W okresie od starożytności do oświecenia funkcja dydaktyczna była elementem nieodzownym utworu i nie rozróżniano literatury dydaktycznej od pozostałej. Według Horacego każdy utwór powinien jednocześnie poruszać, bawić, ale też uczyć. Od XIX wieku zaczęto za literaturę dydaktyczną uznawać każdy utwór, którego funkcje literackie i estetyczne podporządkowane są . Głównym zadaniem utworów literatury dydaktycznej jest więc przekazywanie użytecznych wiadomości, prawd i pouczeń o charakterze moralistycznym, modeli, wzorów i ideałów godziwego życia oraz przekonań ideologicznych i politycznych. Najdoskonalszym przykładem wykorzystywania w dziełach literackich funkcji dydaktycznej jest twórczość I. Krasickiego.

Rozpoznawanie dydaktycznej funkcji utworu literackiego

Znajomość kultury europejskiej jest niezbędna, gdy chcemy w pełni odczytać znaczenia utworów. Autorzy chętnie wykorzystują aluzje literackie i symbole kulturowe, bo w ten sposób nadają swoim tekstom dodatkowe, głębsze znaczenia.Czego przykladem mogą być takie utowry jak „Nie-Boska komediaa“ z wykorzystaniem aluzji literackiej do „Boskiej komedii“ Dantego, wiersz Antoniego Słonimskiego ‚Na czaszkę antropoidy“ z wykorzystaniem aluzji do filozofii Imanuela Kanta, czy „Kobiety Rubensa“ Wisławy Szymborskiej, w którym to wierszu autorka nawiązuje do symboli kulturowych powiązanych z epokami średniowiecza i baroku.

Rozpoznawanie aluzji literackich i symboli kulturowych

Funkcja kompensacyjna w literaturze polskiej wykorzystywana była dość często, co było wynikiem przede wszystkim utraty niepodległości, a następnie wydarzeń powiązanych z II wojną światową. Twórcy epoki romantyzmu, pozytywizmu lub Młodej Polski chętnie sięgali do motywów z przeszłości, by ukazać Polskę i Polaków w dobrym świetle, co miało zrekompensować lata niepowodzeń. Najbardziej znanymy utworami o charakterze kompensacyjnym jest „Pan Tadeusz“ A. Mickiewicza oraz „Trylogia“ i „Quo vadis“ H. Sienkiewicza.

Rozpoznawanie kompensacyjnej funkcji utworu literackiego

1 | 2 | 3 | 4 | 5 ... z 5