romantyzm » Matura 2012 » NakreceniEksperci.pl

Matura 2012

Gwarancja Zdanej Matury

Znaleziono : 44

1 | 2 z 2

„Oda do młodości” to utwór poprzedzający właściwy romantyzm w Polsce, jednak jego treść wskazuje na cechy charakteryzujące nadchodzącą epokę. Jedną z nich był niewątpliwie bunt romantyczny młodego pokolenia, który przejawiał się w absolutnej negacji starych form społecznych i przekonaniu o sile twórczej młodych, którzy zdolni są zmieniać i kształtować świat

„Oda do młodości” A. Mickiewicza – motyw buntu w literaturze

Możemy przyjąć założenie, że tekst literacki (a nawet tekst kultury) jest kwintesencja epoki, w której powstał. Zatem, odczytując utwory reprezentujące epoki czy prądy literackie, odnajdujemy w nich cechy formacji kulturowej, w której powstały. W tej części – romantyzm.

Związek utworu literackiego z kulturą romantyzmu.

Ballada to utwór synkretyczny, typowy dla literatury romantycznej. „Romantyczność” Mickiewicza można podzielić na dwie części: pierwsza przedstawia Karusię rozmawiającą ze zmarłym narzeczonym Jaśkiem; druga ukazuje polemikę narratora (podzielającego poglądy prostego ludu, a tym samym reprezentującego pokolenie romantyków) ze starcem (typowym klasykiem, racjonalistą). Program romantyzmu można ująć zwięzłym cytatem z ballady: „Miej serce i patrzałj w serce”

„Romantyczność” Mickiewicza utworem programowym epoki

„Fortepian Szopena” nawiązuje w swej treści do spotkania kompozytora i Norwida przed śmiercią Chopina. Poeta w swoim wierszu oddaje hołd wielkiemu kompozytorowi, porównuje jego muzykę do Ideału mieszczącego zarówno wartości antyku grecko-rzymskiego, jak i chrześcijańskie. Najwyższą wszelako wartością muzyki Chopina jest, wg poety fakt, iż jest ona nośnikiem polskości, zawiera w sobie wartości najcenniejsze dla każdego Polaka

Niezwykła kreacja Szopena i jego muzyki w wierszu „Fortepian Szopena” Norwida

Metamorfoza bohatera była częstym motywem literackim w tekstach romantycznych, sięgnął po niego również Sienkiewicz, kreując postać Kmicica Ukazany bohater z egoistycznego szlachcica Sarmaty przemienił się w gotowego do poświęceń dla kraju prawdziwego patriotę, odkupił swe winy w pełni, czym zasłużył na miłość Oleńki.

Kmicic – przemiana bohatera.

Sienkiewicz w Potopie opisuje wiele postaci historycznych, które występują w ujeciach historyczno-beletrystycznych z bohaterami fikcyjnymi. O ile postaci fikcyjne same kształtują swój los i ponoszą konsekwencje wyborów, postaci historyczne pozbawione są tego prawa z racji roli w tekście (uwiarygodnienie wydarzeń).

Sposób portretowania postaci historycznych w Potopie.

Postaci szlacheckie, sportretowane w Potopie Sienkiewicza, są barwne, zróżnicowane, atrakcyjne dla czytelnika. Autor pokazał przy ich kreowaniu znajomość polskiego i europejskiego kanonu literackiego, nie zapomniał przy tym o nadaniu postaciom wyraźnych cech indywidualnych.

Barwna plejada szlacheckich postaci – Zagłoba, Wołodyjowski...

Analiza i interpretacja „Hymnu” Słowackiego. Wiersz ma charakter elegijnej refleksji nad ludzką egzystencją. Symboliczny obraz statku na morzu i płynącego nim człowieka jest metaforą życia ludzkiego , podążania w nieznane, zawieszenia między przeszłością a przyszłością. W utworze widoczny jest również zachwyt otaczającą naturą i uwielbienie dla dzieła Stwórcy

Szkoła analizy– analiza „Hymnu” („Smutno mi, Boże…”) Słowackiego

Sonet to gatunek wywodzący się z XIII-wiecznej poezji włoskiej. Adam Mickiewicz zmodyfikował gatunek i wprowadził do niego elementy typowo romantyczne (m.in. kreacja bohatera cyklu, udramatyzowanie niektórych sonetów poprzez wprowadzenie do nich dialogów, innowacje językowe odbiegające od standardów gatunkowych).W cyklu uwidacznia się zachwyt bohatera krajobrazem i kulturą Dalekiego Wschodu

Romantyczne gry z konwencją – sonety A. Mickiewicza

Fryderyk Chopin to jeden z najwybitniejszych polskich kompozytorów żyjących w epoce romantyzmu. Zmuszony emigrować z kraju, przez wiele lat mieszkał we Francji, gdzie w ostatnich latach życia poznał Cypriana Kamila Norwida. Poeta poświęcił kompozytorowi swój wiersz „Fortepian Szopena”, w którym dał wyraz swojemu podziwowi dla kunsztu i wirtuozerii Chopina. Jednocześnie wskazał na fakt, że muzyka Chopina na wskroś przepojona jest polskością. Budowa wiersza nawiązuje do muzyki wielkiego kompozytora, co łatwo zauważyć zestawiając go choćby z wybranymi preludiami Chopina

Związki literatury i muzyki – „Fortepian Szopena” Norwida a preludia Chopina

Wiersz „Marionetki C. K. Norwida nawiązuje do toposu świata jako teatru, a ludzi jako aktorów. Tytuł utworu jest ironiczny, przedstawia człowieka jako istotę ograniczoną pewnymi konwenansami społecznymi, które narzucają przyjęcie określonej postawy. Norwid przyjmuje ironiczną postawę wobec takiej rzeczywistości

Interpretacja wiersza Norwida „Marionetki” w kontekście tytułu

Pejzaż morski to stały motyw zarówno w malarstwie, jak i w poezji okresu romantyzmu. Często przedstawiano morze jako żywioł pierwotny, nieujarzmiony, kuszący tragicznych samotników, symbolizujący zwłaszcza przeznaczenie. Morska katastrofa to jeden z popularnych romantycznych motywów. Czasem jednak morze symbolizowało tajemnicę oddalania się, przybierało barwy mistyczne.

Związki literatury i malarstwa (1) – motywy marynistyczne w malarstwie i w „Sonetach krymskich” Mickiewicza

Temat skupia uwagę na postaci szatana i zrozumieniu jego roli w dramacie. Należy więc zinterpretować słowa, którymi bohater sam się charakteryzuje, by podjąć rozważania na temat dobra i zła na świecie oraz roli człowieka w planie Bożym.

Motyw szatana w Fauście.

Funkcja kompensacyjna w literaturze polskiej wykorzystywana była dość często, co było wynikiem przede wszystkim utraty niepodległości, a następnie wydarzeń powiązanych z II wojną światową. Twórcy epoki romantyzmu, pozytywizmu lub Młodej Polski chętnie sięgali do motywów z przeszłości, by ukazać Polskę i Polaków w dobrym świetle, co miało zrekompensować lata niepowodzeń. Najbardziej znanymy utworami o charakterze kompensacyjnym jest „Pan Tadeusz“ A. Mickiewicza oraz „Trylogia“ i „Quo vadis“ H. Sienkiewicza.

Rozpoznawanie kompensacyjnej funkcji utworu literackiego

Mickiewicz w „Panu Tadeuszu” ukazał galerię szlachty polskiej początku XIX wieku, począwszy od magnaterii, którą reprezentują Stolnik Horeszko i Hrabia, aż po szlachtę zubożałą, rezydującą na dworach bogatszych. W najlepszym świetle przedstawiona została szlachta dworska, reprezentowana m. in. przez Sędziego Soplicę, który jest nie tylko zapobiegliwym i gospodarnym szlachcicem, ale także patriotą, w razie potrzeby gotowym do walki za ojczyznę. Główną ideą, która przyświecała Mickiewiczowi podczas pisania poematu, było pokrzepianie serc Polaków przebywających na emigracji i ukazanie im utraconego „kraju lat dziecinnych”.

Galeria szlacheckiego świata w „Panu Tadeuszu”

Kordian to typowy bohater romantyczny, który ma poczucie wyobcowania, już jako piętnastolatek nie znajduje w swoim życiu celu, a tym samym nie dostrzega jego sensu. Nieszczęśliwa miłość jest dodatkowym bodźcem, który popycha go do podjęcia próby samobójczej. Podróż po Europie (kilka lat później) również przynosi same rozczarowania, a ich podsumowanie na górze Mont Blanc ukazuje Kordiana jako poetę romantycznego w podniosłej chwili natchnienia. Powrót do Polski jest związany z ideą, która natchnęła bohatera do działania i nadała jego życiu sens – to walka narodowowyzwoleńcza, a patriotyzm to kolejna cecha charakterystyczna dla romantyka.

Kordian jako bohater romantyczny

Kordian to bohater rozdarty wewnętrznie, nie dostrzegający celu i sensu życia. Opowieści starego sługi nie wpływają na zmianę postawy bohatera. Podróż po Europie stanowi pasmo rozczarowań, aż w końcu na górze Mont Blanc Kordian odnajduje życiowy cel, którym staje się oddanie życia ojczyźnie i to ostatecznie nadaje sens życiu bohatera.

Poszukiwanie sensu życia w dramacie J. Słowackiego „Kordian”

„Oda do młodości” to utwór o charakterze rewolucyjnym, gloryfikujący młode pokolenie romantyków, wskazujący jednoznacznie na ogromny potencjał tkwiący w młodych ludziach. Podmiot liryczny głosi potrzebę całkowitej zmiany otaczającej rzeczywistości, nawet za cenę ofiar. Jednocześnie krytyce poddaje pokolenie klasyków, którzy ukazani są jako wstecznicy, ludzie o ograniczonych horyzontach, „samoluby”

„Oda do młodości” A. Mickiewicza – konflikt pokoleń w utworze

Adam Mickiewicz idealizował swoją młodzieńczą miłość do Maryli Wereszczakówny, czemu dawał wyraz w licznych utworach literackich, zarówno lirycznych, jak i dramatycznych. Kobieta była dla niego muzą, wybranką, istotą ponadprzeciętną. Poeta potrafił jednak dostrzec również inną naturą kobiet, które mogły być fałszywe a nawet niebezpieczne.

Portret kobiety w wierszach Mickiewicza, np. „Do M*”, „Dobranoc”

„Stepy akermańskie” to utwór otwierający cykl osiemnastu „Sonetów krymskich” Adama Mickiewicza. W utworze widoczny jest zachwyt pięknem i bezkresem stepu krymskiego. Jednocześnie uwidacznia się tęsknota podmiotu lirycznego za ojczyzną, a fakt, że nie może powrócić na Litwę ukazuje go jako wygnańca i pozwala utożsamiać z autorem cyklu.

Szkoła analizy (1) – analiza sonetu Mickiewicza „Stepy akermańskie”

Analiza i interpretacja wierszy Adama Mickiewicza „Do M*” oraz Juliusza Słowackiego „Rozłączenie”. Porównanie kreacji podmiotów lirycznych w utworach i adresatów lirycznych. Odniesienie treści wierszy do sytuacji , w jakich znajdowali się poeci w trakcie ich pisania.

Szkoła analizy (2) – analiza porównawcza wierszy „Rozłączenie” Słowackiego i „Do M*” Mickiewicza

„Testament mój” Słowackiego i „Polały się łzy…” Mickiewicza to dwa utwory zawierające rozrachunki poetów z ich dotychczasowym życiem. Obydwaj są przekonani o poniesionych życiowych klęskach. Choć wiersze zasadniczo różnią się formą, to ich treść jest podobna. Można uznać, że bardziej gorzki w swej wymowie jest utwór Mickiewicza, ponieważ Słowacki wyraża przekonanie, iż jego poezja zostanie właściwie odczytana przez przyszłe pokolenia.

Szkoła analizy (3) – „Testament mój” Słowackiego i „Polały się łzy…” Mickiewicza jako dwa poetyckie rozrachunki

Temat uwypukla zainteresowanie poety filozofią antyczną- tu: epikureizmem. Pieśni saąw pewien sposób katalogiem rad: jak ma żyć człowiek, by być szczęśliwy? Interpretacja wybranych pieśni potwierdza, że Kochanowski to poeta doctus.

Epikureizm w Pieśniach Jana Kochanowskiego.

Temat wprowadza w historię człowieka z perspektywy rodzinnej, co jest wstępem do części III i IV, pozwala pełniej zrozumieć motywy, którymi kieruje się bohater. To ocena – krytyczna – ideałów romantycznych, nieprzystających do realnego życia.

Dramat rodzinny w Nie-Boskiej komedii Z. Krasińskiego.

Analiza i interpretacja wiersza Norwida „Pielgrzym”. Przedstawienie życia jako wędrówki, która jest źródłem satysfakcji i bogactwa człowieka. Przeciwstawienie biernej egzystencji – czynnej, polegającej na dążeniu do obranego celu i nadającej życiu sens. Pielgrzymstwo/pielgrzymowanie rozumiane jest więc jako postawa życiowa, styl życia. Norwid modyfikuje więc topos pielgrzyma-emigranta nadając mu znamiona uniwersalności

Szkoła analizy (6) – analiza wiersza „Pielgrzym” Norwida

Język romantyzmu i pozytywizmu, cechy stylu, konstrukcja wypowiedzi, środki stylistyczne utworów romantycznych i pozytywistycznych

Cechy języka romantyzmu i pozytywizmu (poziom rozszerzony)

Tematem filmu jest mesjanizm i prometeizm w Dziadach cz. III. W prostym wykładzie wyjaśnione zostają pojęcia, ich usytuowanie i kreacja w utworze, wzajemne zależności, sposoby przejawiania się w tekście – analiza fragmentów. Film wyjaśnia, na czym polegało przezwyciężenie nowożytnego prometeizmu i jakie to miało konsekwencje.

Mesjanizm i prometeizm w Dziadach cz. III

Tematem filmu jest dramat romantyczny, którego cechy zostają zaprezentowane na przykładzie Dziadów cz. III. Ukazany zostaje on od ogólnych ideowych założeń do charakterystycznych elementów budowy.

Dziady cz. III jako dramat romantyczny.

Bohaterem pierwszego z czterech odcinków na temat powieści epistolarnej Goethego będzie tytułowy bohater - Werter. Poznacie kilka pojęć: werteryzm- zespół cech, które będą charakteryzowały naszego bohatera, weltschmerz – czyli ból istnienia, czy efekt Wertera – falę samobójstw, które staną się konsekwencją postawy bohatera literackiego.

Cierpienia młodego Wertera – charakterystyka tytułowej postaci

Tematem następnego odcinka dotyczącego Cierpień młodego Wertera będzie kwestia określenia gatunku. Poznacie narrację i jej wpływ na konstrukcję tekstu. Zobaczycie jak list jako forma wypowiedzi charakteryzuje jego nadawcę. Będzie też miejsce na tzw. introspekcję duszy bohatera obserwowanej oczami czytelnika.

Cierpienia młodego Wertera – jako powieść epistolarna

Biografia twórcy jest niejednokrotnie kluczem do zrozumienia i interpretacji pisanych przez niego utworów. W przypadku Adama Mickiewicza wiele doświadczeń z jego życia znalazło swoje odbicie w twórczości literackiej. Niektóre doświadczenia młodości (np. miłość do Maryli Wereszczakówny) odcisnęły piętno na całym dorobku twórczym autora

Podstawowe konteksty interpretacyjne: biograficzny

„Oda do młodości” Adama Mickiewicza to utwór napisany w 1820 roku, a więc w okresie przełomu między oświeceniem a romantyzmem. Z klasycyzmem łączy utwór właśnie typowy dla mijającej epoki gatunek literacki, choć potraktowany przez autora w sposób nowatorski, odbiegający od zasadniczych wyznaczników ody. W treści utworu hasłem swoistym dla poprzedniej epoki jest nawoływanie do powszechnego szczęścia

„Oda do młodości” A. Mickiewicza – interpretacja w kontekście tradycji gatunku – ody

„Lilie” to przykład typowej ballady romantycznej pochodzącej z debiutanckiego tomiku Adama Mickiewicza. Utwór opowiada o kobiecie, która zamordowała swojego męża i nie ma z tego tytułu wyrzutów sumienia, a jedynie boi się, aby jej zbrodnia nie wyszła na jaw. Ballada charakteryzuje się typowymi dla literatury romantycznej cechami: wydarzeniom towarzyszy nastrój grozy i tajemniczości, świat realistyczny przenika się ze światem fantastycznym, występują elementy ludowości (przekonanie o tym, że każda zbrodnia musi być ukarana), synkretyzm rodzajowy.

Interpretacja wybranej ballady A. Mickiewicza jako utworu romantycznego.

Wiersz „Nad wodą wielką i czystą…” należy do „Liryków lozańskich” Mickiewicza. Utwór porusza problem przemijania i nieodwracalności losu. W utworze widoczny jest motyw natury – lustra oraz człowieka – lustra, przy czym przyroda jest stała, statyczna i niezmienna, natomiast człowieka charakteryzuje dynamika i zmienność. Utwór ukazuje uniwersalną prawdę o losie ludzkim

Motyw lustra w wierszu „Nad wodą wielką i czystą” Mickiewicza

Analiza porównawcza sonetu „Pielgrzym” Mickiewicza i „Mojej piosnki II” Norwida. Przedstawienie sytuacji obydwu poetów, którzy przebywając na emigracji z nostalgią wspominają ojczyznę. Do wspomnień skłaniają ich znajome widoki (np. bociany lecące w powietrzu) lub piękno otaczającego krajobrazu, kojarzące się z urodą rodzimej przyrody. Obraz utraconej ojczyzny jest wyidealizowany, kojarzy się z latami szczęśliwej młodości.

Szkoła analizy (5) – analiza porównawcza wiersza „Moja piosnka II” Norwida i sonetu „Pielgrzym” Mickiewicza

Ten temat to wprowadzenie do problematyki „ Fausta” poprzez przedstawienie bohatera i jego dylematów. Stanowi zachętę do poznania większej całości, zwłaszcza, że dzieło ma charakter uniwersalny. Temat otwiera też możliwości interpretacji pod kątem powiązań z romantyzmem.

Analiza fragmentu sceny w pracowni z 1. części Fausta Goethego.

1 | 2 z 2